به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، سالهای طولانی است که کشاورزان هر ازگاهی با مشکل بی ثباتی و نوسان قیمت بازار مواجه می شوند. این مسئله در محصولات صیفی که مدت انبارداری کمتری دارند بیشتر بارز بوده و موجب شده قیمت محصول در زمان برداشت محصول، کاهش و زمان کمبود آن در بازار افزایش یابد.
منحنی عرضه و تقاضا در کشور به صورت تار عنکبوتی است و تنها عرضه و تقاضا است که قیمت را معین می کند و سیاست های کنترل بازار برای اینگونه محصولات ناکافی است.
در این بین واردات بی رویه، کافی نبودن کارخانه های تبدیلی و فرآوری، وجود مافیاهای کشاورزی، واسطه ها و بالا بودن هزینه تولید نیز مسئله بی ثباتی و نوسان قیمت محصولات کشاورزی را تشدید کرده است.
* تنظیم سطح زیر کشت و تولید توسط وزارت جهاد کشاورزی
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس درباره علت گرانی برخی کالاها در یک سال و ارزان بودن آن در سال دیگر گفت: برای محصولات اصلی در کشور برنامه ریزی و الگوهای کشت وجود ندارد مثلا در استان اردبیل یک سال تولید سیب زمینی 800 هزار تن است و در سال دیگر 400 هزار تن و یک سال تولیدکننده متضرر می شود و سال دیگر مصرف کننده و سالی که تولید کننده متضرر می شود برای سال بعد یا توان تولید ندارد یا رغبتی برای این کار ندارد.
وی اضافه کرد: متولی این تنظیم وزارت جهاد کشاورزی است و این وزارتخانه باید با لحاظ کردن میزان مصرف کشور، سطح کشت و میزان تولید کشاورزان را با مدیریت تنظیم کند.
*تنظیم قیمت بازار توسط وزارت بازرگانی
عضو کمیسیون کشاورزی افزود: وزارت بازرگانی هم نقش عمده ای در تنظیم بازار باید داشته باشد، باید طبق آمار وزارت جهاد کشاورزی میزان واردات و صادرات را دقیق ارزیابی کرده و بر اساس آن به نحوی اجرا کندکه قیمت بازار نوسان نداشته باشد و یا در حوادث غیر مترقبه و خشکسالی در زمان کاهش تولید با واردات به موقع بازار را تنظیم کند.
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس افزود: در سالهای گذشته هیچکدام از وزارتخانه های جهاد کشاورزی و وزارت بازرگانی به نحو مطلوب عمل نکرده اند و با توجه به آسیب پذیری بخش کشاورزی، کشاورزان از این ناحیه بیشتر متضرر شده است.
*ایجاد صنایع تبدیلی و فرآوری کافی
اسدی همچنین اضافه کرد، نبودن صنایع تبدیلی و انبارهای سردخانه کافی برای محصولات کشاورزی موجب شده است که مدت زمان نگهداری این محصولات به حداقل برسد، بنابراین برخی محصولات در یک دوره زمانی کوتاه به طور انبوه در بازار ارائه می شود که در آن زمان قیمت محصولات پایین می آید و در دوره دیگر که محصول در بازار کم می شود قیمت محصول بالا می رود.
وی افزود: نبودن صنایع تبدیلی، انبارهای سردخانه و صنایع فناوری کافی در بخش کشاورزی به دلیل ورود نداشتن بخش خصوصی و آن هم به علت بالا بودن هزینه های تولید و اجرا در کشور است که به بی ثباتی قیمت محصولات کشاورزی دامن می زند.
*فعال شدن مروجان کشاورزی
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس افزود: مروجان کشاورزی حتی در مورد محصول سیب زمینی و پیاز توصیه های ابتدایی و توزیع برخی هورمونها را که می تواند مدت نگهداری این محصول را حتی در انبارهای سنتی چندین برابر کند انجام نمی دهند، برخی از هورمون ها هستند که جلوی جوانه زنی را می گیرد و مدت زمان نگهداری را بیشتر می کند.
وی افزود: وزارت بازرگانی می تواند با اجرای سیاست خرید تضمینی، حمایت های قیمتی و پرداخت یارانه در زمان مورد نیاز قیمت بازار را کنترل کند.
عضو کمیسیون کشاورزی یادآور شد، قیمت را در کشور ما فقط عرضه و تقاضا مشخص می کند نقش مدیریت قیمت ها در کشور خیلی کمرنگ است.
*جلوگیری از صادرات و واردات بی رویه
اسدی درباره صادرات بی رویه گفت: اقتصادی که پویا باشد واردات و صادرات نباید تأثیرگذار باشد و چون کشاورزی در کشور ما سنتی است بنابراین بیشتر آ سیب پذیر بوده و به دلیل بالا بودن هزینه های تولید قدرت رقابت در بازارهای بین المللی را ندارد واردات و صادرات برای ایجاد تعادل در عرضه و تقاضا در اقتصاد سالم ضروری است اما واردات بی رویه ناشی از اقتصاد ناسالم در کشور است.
*کاهش عرضه دلیل گرانی اخیر سیب زمینی
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس در مورد دلایل گرانی سیب زمینی در چند روز اخیر گفت: 50 درصد این گرانی مربوط به نامنظمی رابطه عرضه و تقاضا است اما بخشی از آن مربوط به بارندگی های اخیرا است که در استانهایی مانند گلستان اجازه برداشت محصول را نداد.
* ناهماهنگی وزارتخانه های جهاد کشاورزی و بازرگانی
نایب رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس معتقد است: برای کنترل قیمت محصولات کشاورزی هماهنگی وزارت جهاد کشاورزی و وزارت بازرگانی ضروری است، جهاد کشاورزی باید با در نظر گرفتن میزان مصرف در کشور و لحاظ کردن واردات و صادرات میزان تولید را نظارت کند و از سوی دیگر وزارت بازرگانی نیز با واردات و صادرات های به موقع و بالا و پایین بردن تعرفه ها و محدود کردن مجوز های خرید، نبض قیمت بازار را به دست بگیرد که در حال حاضر هماهنگی بین این دو وزارتخانه نیست و آمارهای همدیگر را قبول ندارند.
*اعلام قیمت محصولات کشاورزی قبل از فصل زراعی
کاظم فرهمند نایب رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس گفت: دولت می تواند با ساخت کارخانه های تبدیلی و انبارها و سردخانه های کافی، این محصولات را در زمان فراوانی بازار برای زمانهای مورد نیاز ذخیره کند تا قیمت بازار متعادل باشد.
وی افزود : به عنوان مثال سیب زمینی، محصولی است که کشاورزان رغبت بیشتری برای تولید دارند اما به دلیل عدم اطمینان از بازار باعث می شود که آنها به اندازه کافی این محصول را نکارند.
دولت برای اطمینان به کشاورزان باید قیمت محصولات و نهاده های کشاورزی سال آینده را پیشاپیش اعلام کند آن موقع است که تصمیم کشاورز اصولی و منطبق بر سیاست دولت خواهد بود.
* لزوم حذف مافیاها از کشاورزی
عزیزاله سنجری سیب زمینی کار نمونه کشور درباره علت گرانی سیب زمینی گفت: واردات و توزیع سیب زمینی بذری در کشور دست مافیاها است، وزارت جهاد کشاورزی قبلا سیب زمینی بذری را در اختیار تعداد زیادی کشاورز قرار می داد اما اکنون به 2 نفر در هر استان می دهد و این دو نفر هم از همان مافیاها هستند.
وی افزود: کشاورزان معمولی برای خرید بذر دست به دامن همین آدمها می شوند، و آنها هم بذر مادر در نمی دهند و بذور نسل چهارم یا پنجم را که عملکرد کمتری دارد را می دهند و آن هم با قیمت چند برابر، که در هر دو حالت موجب افزایش قیمت تمام شده محصول می شود بنابراین قیمت در بازار بالا می رود.
این سیب زمینی کار نمونه گفت: در زمان برداشت محصول هم این افراد با همدستی همدیگر سیب زمینی را انبار می کنند و زمانی که قیمت ها بالا رفت وارد بازار می کنند.
وی گفت: الان مدتی است که حتی کارخانه های چیتوز هم وارد دلالی واردات بذر سیب زمینی از هلند شده اند و در اکیپ همان مافیاها توزیع می کنند.
سنجری افزود: سالانه 60 هکتار سیب زمینی می کارم که 300 تن بذر نیاز دارد و خرید سیب زمینی از این مافیاها هزینه را 8 تا 9 میلیون افزایش می دهد.
فرهمند نایب رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس وجود مافیا در بخش کشاورزی را تایید کرد و گفت: هم اکنون به دلیل نبودن نظارت کافی بسیاری از محصولات کشاورزی مانند سیب زمینی، سیب درختی، برنج دست مافیاها است و سود اصلی را آنها می برند.
*لزوم آگاهی قبلی کشاورزان از قیمت نهاده های کشاورزی
کارشناس زراعت سازمان جهاد کشاورزی منطقه جیرفت و کهنوج علت گرانی محصولات کشاورزی به ویژه سیب زمینی را کاهش سطح زیر کشت دانست و گفت: نبودن سیاست های دولت برای کنترل سطح کشت همواره موجب نوسان سطح زیر کشت و تولید می شود.
وی افزود: اگر کشاورز آگاهی از قیمت محصول آینده و نهاده های کشاورزی داشته باشد تغییر آنچنانی سالانه در سطح زیر کشت دیده نمی شود.
بنابراین کشاورز برنامه ریزی کاشت سال آینده را براساس قیمت سال جاری تعیین می کند. اگر قیمت بالا باشد سال بعد بیشتر می کارند. اگر کمتر باشد سال بعد کمتر می کارند که به تبع آن قیمت ها افزایش با کاهش می یابد.
جلالی گفت: طرح استمرار در این منطقه اجرا می شود که با کاشت محصول سیب زمینی در شهریور ماه برداشت آن به بهمن و اسفند می افتد که همزمان با شب عید و ناکافی بودن آن در بازار است و در ماههای دیگر هم زمان برداشت استان های دیگر می رسد.
به گفته این کارشناس هم اکنون قیمت سیب زمینی در منطقه جیرفت و کهنوج 450 تا 550 تومان است.
*تناقض در سیاست های وارداتی وزارتخانه جهاد کشاورزی و بازرگانی
محمدرضا جهانسوز معاون امور تولیدات گیاهی وزارت جهاد کشاورزی درباره افزایش قیمت سیب زمینی در چند هفته اخیر گفت: در حال حاضر برداشت سیب زمینی در استان گلستان است که به دلیل بارندگی های سنگین روزهای گذشته برداشت با وقفه 2-3 هفته ای مواجه شد و این مسئله عرضه را کم کرد.
جهانسوز دلیل اصلی افزایش قیمت سیب زمینی را بارندگی های اخیر و کم شدن عرضه این محصول و دلیل دیگر را بالا بودن قیمت تمام شده این محصول در استان گلستان و آن هم به علت پایین بودن متوسط عملکرد این محصول عنوان کرد.
این مسئول گفت: محصول سیب زمینی به سرعت و با حجم وسیع از مزارع وارد بازار می شود که قیمت را تقلیل خواهد داد، اگرچه به دلیل تازه بودن سیب زمینی انتظار کاهش زیاد قیمت را هم نباید داشت.
این در حالی است که معاون امور تولیدات گیاهی وزارت جهاد کشاورزی در مصاحبه 89/2/20 با خبرگزاری فارس پیش بینی کرده بود طی دو هفته آینده قیمت سیب زمینی کاهش می یابد
جهانسوز اظهار امیدواری کرد: با وارد شدن سیب زمینی به بازار و استمرار آن در استان های دیگر نه تنها مشکل افزایش قیمت را نخواهیم داشت نیاز به واردات هم نخواهد بود.
این در حالی است که شبکه خبری کشاورزی ایران امروز خبری از سخنگوی وزارت بازرگانی منتشر کرده که احتمال واردات سیب زمینی را قوت می بخشد، در این خبر آمده است: برای آنکه قیمت این محصول متعادل شود، اگر شرایط آب و هوایی در چند روز آینده بهبود پیدا نکند، با هماهنگی وزارت جهاد کشاورزی، بخش قرنطینه گیاهی، واردات در سطح محدود انجام خواهد شد.
گزارش از: بهروز نوری
منبع :خبرگزاری فارس تاریخ : 4 خرداد 1389
